بلاک چین (blockchain) چیست، چگونه کار می کند و چه کاربردهایی دارد؟ این‌ها سوالات متداولی هستند که در مورد این فناوریِ انقلابی پرسیده می‌شوند و احتمالا درک آن برای تازه‌کاران و حتی برای حرفه‌ای‌ها چندان ساده نباشد. با ما همراه باشید تا به تمام این سوالات به زبان ساده پاسخ بدهیم.

بعد از بوجود آمدن بیت کوین در سال 2009، دنیای ارزهای رمزنگاری به سرعت در حال رشد بوده است. در واقع در حال حاضر بیشتر از 2000 ارز رمزنگاری مختلف در حال خرید و فروش و تبادل هستند. با این حال فناوری بلاک چین مهمترین نکته فناوری است که پایه گذار تمام این ارزها بوده.
اگر چه بلاک چین یک فناوری کاملا پیچیده است، اما ما قصد داریم که در اینجاوب با استفاده از مثال هایی در دنیای واقعی مفهوم آن را ساده تر کنیم تا درک کامل آن آسان شود.
ابتدا درمورد مفاهیم اولیه و نحوه شکل گیری و چگونه کار کردن آن بحث می کنیم. بعد از آن درباره مزایایی که در مقابل سیستم های سنتی دارد صحبت خواهیم کرد. همچنین درباره چگونگی دخول بلاک چین در زندگی روزمره مان توضیحاتی ارائه می شود.

فناوری بلاک چین چیست؟

اگر بخواهیم خیلی کلی و ساده بگوییم، می توان گفت که درواقع فناوری بلاک چین یک بستری را فراهم می کند تا افراد ارزهای رمزنگاری و یا همان ارزهای دیجیتال خود مانند بیت کوین را ارسال و دریافت کنند. اما در واقعیت فناوری بلاک چین بسیار بیشتر و پیچیده تر از یک سیستم پرداخت ساده است. هنگامی که ساتوشی ناکاموتو اولین ارز رمزنگاری جهان یعنی همان بیت کوین را ایجاد کرد، یک پروتکل شگفت انگیز به نام بلاک چین را نیز طراحی نمود.
جالب است که بدانید از جمله ویژگی های بلاک چین این است که هیچ فرد یا ارگانی آن را در دست ندارد و کنترل نمی کند. از طرفی، بررسی و تایید تراکنش ها توسط یک انجمن آنلاین انجام می شود که آن را غیرمتمرکز می سازد.
این پروتکل مزایای بسیار زیادی دارد. شفافیت، سرعت و امنیت از جمله مزایای بلاک چین است که در مورد آنها توضیح داده خواهد شد.
واقعیت و ذات ایده بلاک چیزی فراتر از به کار بردن آن در معاملات و مسائل مالی است. فناوری بلاک چین در هر صنعت دیگری نیز کاربرد دارد می توان از آن استفاده کرد.

بلاک چین غیرمتمرکز

همانطور که گفته شد بلاک چین غیرمتمرکز است. یعنی هر فردی می تواند به تمام داده ها دسترسی داشته باشد( مگر این که یک بلاک چین خصوصی توسط شرکتی ایجاد شده باشد). زبان ساده تر میتوان گفت که یعنی به محض این که هر تراکنشی، پردازش و تایید شود، آن تراکنش بر روی بلاک چین برای همه قابل مشاهده است.
با این شکل کمی شهودی تر متوجه منظور غیرمتمرکز بودن می شوید. شکل A متمرکز بودن را نشان می دهد و B غیر متمرکز بودن را.

به عنوان مثالی ساده، یک حسابدار را فرض کنید که در شرکتی که کار می کند، می تواند هر تراکنش و مبادله ای که تا به حال در شرکت انجام شده را مشاهده کند و مانده حساب را ببیند. بر  طبق این گفته در بلاک چین های عمومی مانند بیت کوین و اتریوم هر فردی می تواند تراکنش ها را مشاهده کند.هر زمان که سعی بر این شد تا تعریفی دقیق و کامل از بلاک چین ارئه شوداوضاع کمی پیچیده می شود. شاید برایتان جالب باشد که اصلا چرا بلاک چین را به این نام می شناسند. در این قسمت به بررسی چرایی این موضوع می پردازیم.

معنی و مفهوم بلاک چین

تعاریف بسیار زیاد و گسترده ای راجع به این فناوری وجود دارد که البته همه آن ها یک روش مشابه دارند. آسان ترین تعریفی که می توان برای بلاک چین گفت این است که بلاک چین از دو کلمه بلاک و چین ساخته شده که به معنای زنجیره است.
مثلا در دنیای واقعی در نظر بگیرید که یک قطار تعدادی مسافر را از یک شهر به شهری دیگر می برد. این دقیقا همان کاری است که بلاک چین برای تراکنش ها انجام می دهد. به تعبیری می توان گفت که هر قطار همان بلاک چین است و مسافران، تراکنش ها هستند.

این مثال ها ممکن است کمی گیج کننده باشد. برای درک بهتر این موضوع مثالی تخصصی تر می آوریم. برای مثال از بلاک چین بیت کوین استفاده می کنیم. برای این که یک بلاک از تراکنش ها در شبکه تایید (کانفرم) شود، 10 دقیقه طول می کشد.
در مثال قطار واضح است که یک قطار تعداد محدودی مسافر را می تواند جا به جا کند. در فضای ارزهای رمزنگاری نیز تنها تعداد محدودی تراکنش در یک بلاک جای می گیرد که با عنوان حداکثر اندازه بلاک مشخص می شود. هر بلاک چین حداکثر اندازه بلاک مخصوص به خود را دارد که معمولا مقدار داده و اطلاعاتی است که بلاک می تواند نگه داردو بر حسب مگابایت می باشد.

در بلاک چین بیت کوین، هر بلاک قادر به نگهداری 1 مگابایت اطلاعات است. این مقدار برای بیت کوین کش 8 مگابایت است.

به طبع هر چه اندازه و ظرفیت بلاک بیشتر باشد، تراکنش های بیشتری هم می تواند در آن جای گیرد. خب، با این تفاسیر الان دیگر مفهوم بلاک را می دانیم. اما زنجیره چیست و به چه معناست؟
بگذارید باری دیگر به مثال قطار در دنیای واقعی برگردیم. فرض کنید که قطار به مقصد اول خود رسیده است. در دنیای رمزنگاری این بدان معنی است که بلاک تایید شده و حالا در دفتر حساب عمومی برای همه قابل مشاهده است.
در همین حین قطار آماده است که محل را برای رفتن به مقصد بعدی خود ترک کند. هر مسافر (تراکنش) قدیم یا جدید که در قطار(بلاک) جا به جا می شود، بر روی بلاک چین عمومی قابل دسترس خواهد بود. این روند برای هر تراکنش یکسان است. به محض اینکه اطلاعات تایید شود، آن تراکنش برای همه قابل مشاهده است. این دلیل “زنجیره ای” بودن تراکنش ها است.
خب… حالا دیگه با مفهوم بلاک چین و دلیل نامگذاری آن به این شکل آشنا شدید.

محرمانه بودن هویت در بلاک چین

در این بخش می خواهیم درباره اینکه ناشناس بودن در بلاک چین چگونه است، کمی دقیق شویم و بحث کنیم.
وقتی که در سال 2009 ساتوشی ناکاموتو بیت کوین را ساخت، دو خواسته و هدف داشت. اول اینکه می خواست یک سیستم پرداخت منصفانه ایجاد کند که مطمئن و شفاف باشد، دوم اینکه می خواست این امکان را فراهم کند تا مردم به صورت ناشناس انتقالات پول را انجام دهند.
انجام پرداخت های خود با استفاده از پول های فیات را در زندگی روزمره در نظر بگیرید. هنگامی که از دستگاه خودپرداز پول برداشت می‌کنید، بانک می داند که شما کجا هستید و چقدر برداشت کرده اید. یا زمانی که با استفاده از کارت اعتباری خود خریدی انجام می دهید، باز هم مشخص است که از کجا خرید کردید و نیز چقدر هزینه کرده اید.
هنگامی که حقوق و دستمزد خود را نیز دریافت می کنید، باز هم بانک می‌داند که چه مقدار به شما پرداخت شده. از این دست موارد همچنان ادامه دارند. ولی نکته مهم اینجاست که این شخص ثالث اطلاعات زیادی در مورد شما دارد. اما چه چیزی به آنها حق می دهد که بدانند شما با پولی که به دست آورده اید، چه می کنید؟ حقیقت این است که اصلا لازم نیست چیزی بدانند.

بلاک چین حافظ حریم خصوصی

فناوری بلاک چین در اینگونه موارد بسیار متفاوت عمل می کند. زمانی که شما صاحب یک ارز رمزنگاری می شوید، آن را به اصطلاح در کیف پول دیجیتال خود ذخیره می کنید. این کیف پول می تواند آنلاین باشد، یا بر روی دسکتاپ رایانه شما یا تلفن همراه شما قرار داشته باشد و یا حتی یک کیف پول سخت افزاری باشد. این ارز رمزنگاری را می توانید از طریق چیزی به نام آدرس کیف پول انتقال دهید. شما می توانید تعداد زیادی کیف پول داشته باشید، اما آدرس های تمام کیف پول های شما متفاوتند و هیچ یک از آنها یکسان نیست.
وقتی قصد انتقال ارز را دارید، در واقع آن را از کیف پول خود به کیف پول سایرین منتقل می کنید. به عنوان مثال تراکنش انجام شده برای بیت کوین به صورت زیر است:
مثلا کیف پول “1BoatSLRHtKNngkdXEeobR76b53LETtpyT”، می خواهد 1 بیت کوین به کیف پول “1CfaunqrVpcXmpLheUVWeSP1KPsKDha1Nb” در روز پنجشنبه 19 دسامبر 2019 و در ساعت 13:25 ارسال نماید.
به محض تایید تراکنش همه می توانند تاریخ و زمان انجام تراکنش را مشاهده کنند. با این حال تنها اطلاعاتی که عموم در مورد فرستنده و گیرنده می دانند، آدرس کیف پول ها است.
بنابراین می توان گفت که در بلاک چین به نوعی نام مستعار وجود دارد و کاملا ناشناس نیست.

نتیجه گیری

بسیار عالی. حالا دیگه کاملا با مفاهیم اولیه بلاک چین آشنا هستیم و می دانیم که بلاک چین به چه کاری می آید و چه کاربردهای وسیعی دارد. ما در اینجاوب تلاش کردیم که شما این مفهوم پیچیده را به زبان و روش هر چه ساده تر و آسان تر درک کنید. مسلما درک مفهوم بلاک چین برای اولین بار بسیار پیچیده است. پس اگر در هر موردی از این توضیحات به سوال یا مشکلی برخوردید میتوانید آن را در همین صفحه مطرح نمایید. خوشحال می شویم اگر شما هم تجربیات خود را در این زمینه با ما به اشتراک بگذارید.

حالا که با مفاهیم اولیه بلاک چین آشنا شدید می توانید مباحث تخصصی تر آن را هم فرا بگیرید.

فهرست